Zelfs morgen zal het alweer anders zijn dan vandaag!

In praktijk: Mytylschool Eindhoven
Voor het laatst gewijzigd op: 13 augustus 2008

'Peter, vanmiddag zijn er weer Lions!' Van achter de toonbankvitrine van de winkelwerkplek in een hal van de Mytylschool Eindhoven doen twee PGO-leerlingen aan klantenbinding. Nu de voorraad weer is aangevuld, is het zaak dat een regelmatige afnemer dat weet. Vaste klanten zijn immers goud waard.
  
De aangesproken Peter is Peter Totté, stagedocent / -coördinator van de Mytylschool Eindhoven (cluster3): een functie waarin - naar eigen zeggen - zijn  specialisaties biologie en techniek elkaar op natuurlijke wijze completeren.  Maar als zodanig is hij vooral ook de bezieler en drijvende kracht achter de nieuwe koers die de school sinds drie jaar met een deel van haar onderwijs is ingeslagen: het PGO - Praktijk Gericht Onderwijs.  Een nieuwe koers vooral bedoeld om leerlingen die geen diplomaperspectief hebben, na enkele jaren basisvorming voor te bereiden op de overgang van school naar maatschappij, waar werk een onderdeel van is. 

Het roer om
De gekozen koers is fundamenteel nieuw en anders dan men tot dan toe gewend was. In Peter's enthousiaste verhaal komt dat in elk geval telkens weer terug met wisselende accenten. Alle gebruikelijke schoolse methodes werden overboord gezet. De overgang van school naar maatschappij is niet theoretisch uit een boekje te leren. En bovendien oriënteren juist deze leerlingen zich in eerste instantie vooral al doende op allerlei zaken. De bijhorende noodzakelijke theorie volgt dan meestal als vanzelf.
Het traditionele model van (te ver doorgevoerde) goed bedoelde, maar afwachtend en hulpeloos makende zorg werd vaarwel gezegd om plaats te maken voor zelfbepaling en zelfverantwoordelijkheid van de leerlingen. Leerlingen wordt gelegenheid gegeven hun eigen mogelijkheden en krachten te mobiliseren. En ook de rol van het onderwijzend personeel kreeg andere accenten.  Van 'voorgangers' die hun eigen verhaal kwijt willen, zijn ze nu 'volgers' van leerlingen, die observeren, coachen, begeleiden en vooral reflecteren samen met de leerlingen. Met een genietende schittering in zijn ogen vat Peter het als volgt samen: 'Het gaat om durven geloven in een leerling om zo een leerling in zichzelf en in zijn eigen kunnen te durven laten geloven. Elke leerling is daarmee een uitdaging: voor ons als school maar vooral ook voor zichzelf.'

Nieuwe bakens
Als vaste bakens voor de nieuwe koers zijn in en om de school 5 werkplekken vorm gegeven: administratie, keuken, interieur, groen/techniek en winkel. Achter elke werkplek gaat een veelheid aan taken schuil, die ondersteund worden met theoretische modules: tijdens en na het doen het waarom.
Leerlingen doen die taken zelfstandig met behulp van het EIM - Eigen Initiatief Model. Daarbij vullen ze per taak een stappenplan in met steeds dezelfde onderdelen: wat is er voor nodig; in welke volgorde doe ik dingen; en wanneer moet ik klaar zijn. Het biedt hun structuur bij het nadenken over, inrichten en uitvoeren van werkzaamheden. En door die structuur telkens te herhalen, slijpt die in en gaan ze die automatisch in wisselende situaties toepassen. Na afloop van de taak noteren ze wat wel en wat niet goed ging en bespreken ze hun bevindingen met hun begeleider om verdere leerpunten voor zichzelf vast te stellen. Op die manier doen leerlingen niet alleen ervaringen op met concreet werk, maar ook met hun eigen (on)mogelijkheden. En bovendien leren ze verantwoordelijkheid voor het werk dat ze doen. Zij zijn er zelf aansprakelijk voor.

Het PGO-lokaal
Een bezoek aan de basis van de nieuwe koers, het PGO-lokaal spreekt boekdelen. Het heeft weliswaar de vorm van een traditioneel klaslokaal, maar daar is dan ook alles mee gezegd. Er staan enkele computers voor de leerlingen. Een open kast bevat voor elke leerling een persoonlijke map met stappenplannen, verslagen en evaluaties. Een lange tafel in de buurt van de ramen is een multifunctionele werkplek. De wanden zijn bedekt met overzichten van de werkplekken en met roosters van taken, die door leerlingen van de werkplek administratie worden bijgehouden. Een slordig geparkeerde kar met grootverpakkingen wijst erop dat de werkplek winkel de voorraden heeft aangevuld. Na de pauze loopt het lokaal rumoerig vol. Leerlingen halen hun map uit de kast en zwermen uit de school in, op weg naar hun (volgende) eigen taak op hun eigen werkplek. Als de rust is weergekeerd, zit aan de tafel een leerling van de werkplek interieur schone was te sorteren en op te vouwen. Bij een van de computerplekken voert een leerling van de werkplek keuken op identieke wijze recepten in van de verschillende soepen, die door de werkplek gemaakt kunnen worden. Als straks het overzicht klaar is, kan met een druk op de knop het betreffende menu uitgeprint worden. Ook de kar met nieuwe voorraden is verdwenen. Even later blijkt dat de leerling van de Lions van het begin volop bezig is de nieuwe artikelen met een prijstang op professionele wijze van prijsstickers te voorzien. Na een beetje samen rekenen blijkt de winstmarge ongeveer 30%. 'Maar dat moet wel', weet zijn collega winkelmedewerkster, 'want als je dingen in de aanbieding doet verdien je juist minder.' En op weg terug naar de kamer van Peter, zit in een rustig hoekje een leerling met een begeleider de balans op te maken van uitgevoerde taken en wat daaruit te leren valt.

Kortom
Volgens Peter heeft de koerswijziging van drie jaar geleden veel in beweging gebracht en op zijn kop gezet. Docerende docenten zijn begeleiders geworden. In plaats van les- en leerstof staat de leerling centraal. De examengerichtheid is toekomstgerichtheid geworden. De school heeft moeten wennen aan actieve en verantwoordelijke leerlingen. Leerlingen die ook zelf veranderd zijn. Ze zijn zelfbewuster geworden: bewust van het feit dat ze iets kunnen en dat ze iets kunnen leren. Vanuit dat zelfbewustzijn is het ook logisch dat ze - in samenspraak met ouders en school - een grote inbreng hebben in de planning van hun eigen toekomst: ze weten wat ze willen en ze weten wat ze kunnen. De school en haar onderwijs zullen nooit meer zijn zoals ze waren. En zelfs morgen zal het alweer anders zijn dan vandaag.

Meer informatie
Peter Totté, Mytylschool Eindhoven

Telefoon 040 - 2 418181

E-mail: p.totte@mytylschooleindhoven.nl