Een magazijn in de polder

In praktijk: Praktijkonderwijs Almere
Voor het laatst gewijzigd op: 12 augustus 2008

De route die vooraf via de telefoon werd doorgegeven, was helder. Over een tweetal verschillend genummerde autowegen tot aan de enig juiste afslag, dan via een stoplicht, langs een supermarkt van een bekend merk en voor een busbaan langs steeds dieper de gevarieerde nieuwbouw van Almere-Haven in tot achter basisschool De Regenboog. Daar in een heel rustige en al tamelijk groene omgeving met veel nog jonge bomen en veel parkeergelegenheid bevindt zich locatie De Grienden, één van de drie plekken waar Praktijkonderwijs Almere (tot augustus 2005 beter bekend als ‘Het Veer’) in ’s lands nieuwste stad praktijkonderwijs aanbiedt aan rond de 400 leerlingen.

Eenmaal aangekomen blijkt het dan toch nog even zoeken, want welke van de verschillende, vrijwel identieke deuren met allemaal een bel geeft er nu eigenlijk toegang toe. Maar eenmaal binnen is er temidden van drukke bedrijvigheid een hartelijke ontvangst. Als vanzelfsprekend is Liesa welkom om een kijkje te komen nemen in de keuken van de opleiding Magazijn/logistiek, zoals die daar vorm en inhoud krijgt.

Een piramide in de polder
Op de eigen website  karakteriseert de school haar onderwijs als “een soort piramide waarbij de leerstof in het begin heel breed is, dan met het klimmen der jaren versmalt omdat er bepaalde vakken worden gekozen, en uiteindelijk uitmondt in een traject dat heel specifiek naar bepaald werk toe leidt”. Praktijkgerichtheid staat centraal. En de invulling van het programma probeert dan ook steeds een antwoord te zijn op ook de vraag: Hebben leerlingen er straks, in de feitelijke arbeids- en levenspraktijk van alle dag iets aan?

Begeleid door een van de vaste teams van ongeveer 8 leerkrachten en begeleiders en met voor alle leerlingen ruime aandacht voor de avo-vakken staan in de eerste twee leerjaren de individuele en sociale vorming van de leerlingen centraal. Deze eerste fase mondt uit in een keuzemoment voor de leerlingen en hun ouders.
Op grond van wat een leerling zelf graag wil, van wat een leerling kan én op grond van het advies van het begeleidende team kiezen de leerlingen dan voor de volgende twee leerjaren twee praktijkvakken uit de praktijkrichtingen die school te bieden heeft: Winkel, Techniek (hout, metaal en autotechniek), Tuin, Verzorgende dienstverlening, Horeca/keukenpraktijk en Magazijn/logistiek. Daarmee wordt praktische vorming als vanzelf steeds belangrijker. Het onderwijs probeert dan ook zo dicht mogelijk de omstandigheden te benaderen van de arbeidspraktijk waarmee leerlingen straks te maken zullen krijgen. Middels interne (derde jaar) en externe (vierde jaar) stages doen de leerlingen werkervaring op, terwijl de lessen op school vooral in het teken staan van praktische zaken die nauw aansluiten bij het werken tijdens de stages.

Daarna staan de laatste twee leerjaren zo goed als helemaal in het teken van wat een leerling nog moet én kan leren om goed voorbereid de school achter zich te laten. En dat kan op elk moment dat een leerling een baan heeft of een andere opleiding gaat volgen of werk plus een opleiding vindt of een andere goede

dagbesteding heeft gevonden. Met een meer eigentijds beeld is het dus als het ware een soort drietrapsraket die er op gericht staat leerlingen op een verantwoorde en (be)geleide manier op te stuwen richting een zo zelfstandig mogelijke (loop)baan in leven en werken.

Op locatie
Van de drie locaties van Praktijkonderwijs Almere is De Grienden de plek waar leerlingen van het derde en vierde leerjaar, die gekozen hebben voor de praktijkrichtingen Techniek (hout en metaal), Horeca/keukenpraktijk, Verzorgende dienstverlening of Magazijn/logistiek, de richting van hun keuze volgen. ‘Praktijk’ is het sleutelwoord om de activiteiten op deze locatie te omschrijven. Zowel de manier waarop het onderwijs er gegeven wordt, als de omgeving waarin dat gebeurt, lijken zoveel mogelijk op ‘zoals het (straks) in het echt gaat’. Het streven is het onderwijs zo min mogelijk onderscheiden te laten zijn van de omstandigheden binnen de latere beroepspraktijk. Het onderwijs binnen de gekozen praktijkrichtingen kan daarmee voor de leerlingen worden tot momenten van het opdoen van werkervaring.

Magazijn/logistiek
Dat geldt ook voor de praktijkrichting Magazijn/logistiek. De cursus wordt op De Grienden gegeven in een lokaal dat er qua inrichting helemaal uitziet als een weliswaar bescheiden, maar wel echt magazijn.Ondanks het feit dat het als altijd woekeren is met de beperkte ruimtelijke mogelijkheden van beschikbare lokalen, reiken langs twee wanden professionele stellingen op vereiste afstand van elkaar enkele lagen de hoogte in, terwijl ze middels coderingen verdeeld zijn in segmenten.

De verschillende schappen van elk van de segmenten zijn van de grond af oplopend voorzien van de in magazijnen gebruikelijke locatienummers. De locaties in de schappen - deels bereikbaar met verplaatsbare ladders - zijn gevuld met echte (maar wel lege en daarom met hout verzwaarde) commercieel-professionele verpakkingen van onder andere uiteenlopende huishoudelijke apparaten, die van corresponderende codes voorzien zijn.

Ondanks de aanwezigheid van die gevulde stellingen blijkt er verder voldoende ruimte om met een rolcontainer te werken of om pallets met behulp van een handpallettruck van en naar hun plaats te manoeuvreren. En bovendien is er ook nog plaats ingeruimd voor een sorteerkast, een computerhoek en een grote tafel, die fungeert als werkplek voor gezamenlijke en/of individuele opdrachten.
Kortom: De beschikbare ruimte mag dan misschien krap bemeten zijn, het aantal stellingen, pallets, rolcontainers en handpallettrucks mag dan misschien bescheiden zijn, toch ademt het geheel helemaal de sfeer van magazijn.

Op de vierkante meter
Maar het ademt niet alleen die sfeer...
Als onder leiding van Thea de Smaele, die sinds ruim 4 jaar als bedenker en ontwikkelaar de drijvende kracht en het bezielend middelpunt van de praktijkrichting Magazijn/logistiek is, een groep leerlingen er bezit van neemt, dan wordt het ook inderdaad een magazijn. Dan wordt het een plek waar leerlingen gekleed in stofjassen en voorzien van veiligheidsschoenen binnen de setting van de school (eerste) basale werkervaringen kunnen opdoen in de wereld van magazijn/logistiek. Een groep van ongeveer 15 derdejaars leerlingen blijkt er dan heel goed gelijktijdig bezig te kunnen zijn met eenzelfde opdracht: het verzamelen van materialen voor wat met het oog op het portfolio moet resulteren in een collage over bedrijfskleding en de functies ervan (naast herkenbaarheid bijvoorbeeld ook veiligheid en bescherming).

Maar ook opgesplitst blijken deze leerlingen er met uiteenlopende opdrachten heel goed uit de voeten te kunnen. Terwijl een leerling voor de sorteerkast enige orde probeert te scheppen in een hoeveelheid doosjes met schroeven, bouten en moeren, worstelen twee anderen met het op orde brengen van de administratie van het magazijn aan de hand van een voorraadlijst die door een (fictieve) stroom van inkomende en uitgaande goederen danig op zijn kop is gezet. Gelijktijdig worden op een andere plekje in het lokaal pogingen ondernomen om in de vorm van twee memorie-achtige spellen de juiste combinaties bij elkaar te brengen tussen afbeeldingen en teksten rond de inrichting, voorzieningen en hulpmiddelen van een magazijn als zodanig en rond veiligheid en gevaar. Ondertussen zijn twee andere leerlingen zoveel mogelijk samen bezig met orderpicken om vervolgens een poging te wagen de verzamelde goederen voor vervoer klaar te maken. Het heeft – zeker door de beperkte ruimte - soms wel iets weg van een worsteling op de vierkante meter. Want hoe plaats je verpakkingen van verschillende afmetingen zo in een rolcontainer dat ze tijdens het vervoer bij het minste of geringste niet alle kanten uit zullen vliegen... en dus zullen beschadigen? En hoe bouw je met vergelijkbare verpakkingen een pallet op tot een stevige, vaste en dus veilig te vervoeren eenheid, die bovendien straks ook nog zal passen in het onderste schap van een van de stellingen? Met name de poging om behulp van stretchfolie een kleinere bovenste laag op het pallet vast te zetten levert vermakelijke taferelen op: het kost niet alleen veel folie, het resultaat blijft bovendien een wankel evenwicht.

De rolcontainer en de pallet blijven overigens ingepakt staan. Van uitgaande goederen worden ze voor een volgende groep ingekomen vracht, die via de gebruikelijke handelingen (uitpakken, controleren, coderen, goed gespiegeld plaatsen in de schappen) weer een plaats in het magazijn zullen krijgen. Maar deze keer wel een andere plaats, want op die manier is dit kleine oefenmagazijn toch telkens ook weer anders.

Een programma in de groei
Door de jaren heen is zo al doende en nog steeds groeiend een programma ontwikkeld waarin leerlingen met allerlei vooral praktische vaardigheden uit de wereld van magazijn/logistiek vertrouwd kunnen raken. Een heel scala aan activiteiten waarin de hele bedrijfscyclus van een magazijn is te vangen, blijkt dan - al dan niet tegelijkertijd - tot de mogelijkheden te horen.
Het gaat dan om uiteenlopende praktische zaken als: het sorteren van goederen; het stapelen van goederen op een pallet; het inpakken (sealen) van een pallet of een rolcontainer; het verzamelen van orders op een pallet of in een rolcontainer; het op locatie terugzetten van goederen; het vouwen en plakken van dozen; het stickeren van dozen en andere verpakkingen; het maken van bestelopdrachten; het administreren van de magazijnvoorraad; en natuurlijk ook het klussen en het schoonmaken in een magazijn.

Tegelijk is er daarnaast dan ook de nodige aandacht mogelijk

 voor meer theoretisch getinte zaken die in de wereld van

magazijn/logistiek evenzeer van belang zijn. Zo valt er dan te denken aan aandacht voor het bestaan van verschillende soorten magazijnen; voor verschillende transport- en opslagmiddelen; voor het picken en pakken van orders; voor het lossen, controleren en opslaan van goederen; voor (het belang van) veilig werken en de arbo-wet; voor milieuzaken; en niet in de laatste plaats voor een goede werk- en beroepshouding.
En dan is er bovendien ook altijd nog de mogelijkheid om het lokaal het lokaal te laten en om middels excursies naar transportbedrijven, distributiecentra en productiebedrijven kennis te maken met en in de spiegel te kijken van de echte werkelijkheid van het werken in magazijn/logistiek. Excursies die als vanzelf vragen om het vastleggen en uitwisselen van ervaringen en belevingen.

Het werkt
Dat dit in de praktijk ontwikkelde en gegroeide programma, dat mede aan het door KC Handel (Kennis Centrum Handel, Ede) gecertificeerde programma Werken in de logistiek (KPC Groep, ’s-Hertogenbosch, 2006) ten grondslag ligt, werkt heeft het ondertussen bewezen. Het helpt leerlingen inderdaad hun weg te vinden naar werkplekken binnen de wereld van magazijn/logistiek.

En niet zonder (overigens terechte) trots laat Thea dan ook weten dat inmiddels de eerste leerlingen met goed gevolg examen hebben gedaan én – wat zeker zo belangrijk is – dat ze werk hebben. Voor de school een stimulans temeer om verder te werken aan het vormgeven van een eigen volwaardige uitstroommogelijkheid Magazijn/logistiek.

Meer informatie
Thea de Smaele, Praktijkonderwijs Almere – locatie De Grienden

Telefoon 036 - 533 61 94
E-mail t.desmaele@proalmere.nl