Doof praktijkonderwijs?

In praktijk: Doof praktijkonderwijs?
Voor het laatst gewijzigd op 12 augustus 2008

Martin Buurke is docent op het doveninstituut (cluster 2) Guyot in Haren. Al jaren werkzaam in het speciaal onderwijs begeleidt Martin dove jongeren. Martin is als mentor betrokken en verantwoordelijk voor een aantal jongens en meisjes en is daarnaast ook stagedocent. In die rol bouwt hij samen met collega Watzo Poort een netwerk op, acquireert stages en organiseert het leerproces in samenwerking met de stagegevers. Martin is ook inhoudelijk betrokken bij het inrichten en vormgeven van leerwerkplekken in de school ter voorbereiding op de externe stages.

Koninklijke H.D. Guyot is een school voor speciaal en voortgezet speciaal onderwijs in cluster 2, onderwijs aan doven en slechthorenden en is gevestigd in Haren. Guyot heeft geconstateerd dat veel van haar jongeren het VMBO -niveau onvoldoende kunnen realiseren en wil met de ontwikkeling van een praktijkstroom een nieuw aanbod creëren voor haar doelgroep.

Leerroute voor dove jongeren
In Haren is het doveninstituut bezig deze praktijkstroom te ontwikkelen, een leerroute die geënt is op het praktijkonderwijs maar aangepast wordt voor doven (en slechthorenden). Hierbij wordt het raamleerplan van het praktijkonderwijs gebruikt, wordt de nieuwe methode PrOmotie ingevoerd, wordt nieuwe visie en beleid ontwikkeld en worden docenten getraind, maar vinden er tevens aanpassingen plaats ten behoeve de dove jongeren. Het specifieke zit in de dovencultuur, de gebarentaal en de communicatie in een horende omgeving.

Verkoop gaat door
Martin en Watzo staan samen met het team voor praktijkonderwijs voor een heel grote klus. "In feite verbouwen we de zaak terwijl de verkoop doorgaat" omschrijft Martin het proces van verandering. "Er was weinig op dit terrein voor onze jongeren voorradig. Dus moesten we van nul af aan opbouwen. Vragen als: wat is een praktijkroute?, wat voor materiaal hebben we voorde dove leerling nodig?, welke leermiddelen zijn er en welke deskundigheid past daarbij? Allemaal vragen waar we niet direct een antwoord op hadden. Toch zijn we begonnen. We konden ook niet anders, de leerlingen vroegen er om. Nog sterker: de theoretische leerboeken zijn niet aan ze besteed, ze zijn pas gelukkig als ze kunnen werken."

Aansluiten bij niveau
We hebben alles wat we hadden overboord gezet, de theorie uit verschillende VMBO-methoden is voor een groot deel van onze jongeren veel te moeilijk. Het niveau is zo hoog dat de jongeren eigenlijk permanent gefrustreerd worden. Juist daarom hebben we het omgedraaid: wat kunnen ze wel, weten we dat eigenlijk wel? En hoe sluiten we daarbij aan.?  Waar ligt de droom van elk individu, waar zit de motivatie en hoe kunnen we die in het leerproces benutten?  We zijn uitgekomen bij het raamleerplan van het praktijkonderwijs, en ook de nieuwe methode PrOmotie die net uit is. Hiermee bekijken we hoe we ons onderwijs vorm gaan geven. Wij voegen daar onze specifieke kernkwaliteiten aan toe, waardoor het maatwerk wordt.

Leerwerkplekken
Praktijkonderwijs volgt de basisvorming en dat doen wij ook. De eerste jaren wordt elke jongere breed georiënteerd op alle basisvakken. Hierbij nemen we de praktijk steeds als referentiepunt. Na deze brede basis wordt de praktijkkant opgebouwd. Via interne werkplekken en interne stages wordt een traject ingezet naar externe stages en plaatsing. We ontwikkelen zelf interne stages, de leerwerkplekken. Dat doen we sectorgewijs om alle jongeren aan alles te laten ruiken en hen keuzes te leren maken. We hebben een 'groen en doen'- werkplek wat alles met de eigen schooltuin te maken heeft en waar de tuinman bij betrokken is. Het klusbedrijf verzamelt, plant en voert in samenwerking met de conciërge alle klussen uit. Er is een kookplek en een schoonmaakplek waar activiteiten als het verzorgen van koffie/thee, broodjes en het schoonmaken plaatsvinden. Voor de administratieve sector werken we nog aan een kopieerhoek en aan een plek voor administratieve ondersteuning. Dit laatste is lastig vanwege de grote mate van taligheid.

Begrippen in gebaren
In de praktijk betekent het dat je voor specifieke vaktermen het begrip moet uitleggen door middel van gebaren. Daarbij moet je dan bedenken dat een vakbegrip vaak veel meer inhoudt dan één woord. We proberen dan een omschrijving te maken en dat samen te vatten in gebaar, of een combinatie van gebaren. Voorbeeld van zo'n begrip in de techniek is afschuinen (niet haaks maar een klein beetje schuin), leg dat maar eens uit.

Martin vertelt: "We zijn nu twee jaar op weg en nog lang niet klaar.
Veel van de bestaande materialen passen we aan, worden ingezet al naar gelang de behoefte van de leerling. Maar een methode als leidraad gebruiken en volgen is er niet meer bij, alles moet op individueel niveau worden aangeboden waardoor je bijna nooit meer klassikaal instructie kunt geven. Maatwerk  is dus steeds meer noodzakelijk. Maar net daar ging het om, wij zijn er immers voor de leerlingen en niet andersom?"

Meer informatie
VSO Guyot PrO, Martin Buurke, Rijksstraatweg 63a, 9752 AC Haren

Telefoon 050-5331940

 E-mail m.buurke@effathaguyot.nl