Deze keuken verdient ***
In praktijk: Mytylschool Ariane de Ranitz, Utrecht
Voor het laatst gewijzigd op: 11 augustus 2008
Weggestopt tussen sportvelden en volkstuinen onder de rook van stadion De Galgenwaard en op een steenworp afstand van het universitair centrum De Uithof ligt aan het einde van een doodlopende weg de Utrechtse Mytylschool Ariane de Ranitz. Een keer per week, op vrijdag, is die de hele dag de locatie van een bijzondere horecagelegenheid, die genoemd is naar onze snoepvinger uit het kinderliedje: EetLokaal Likkepot.
'Goede ideeën of initiatieven worden doorgaans niet bedacht. Ze worden meestal geboren. En wanneer dat dan precies gebeurde, valt achteraf vaak niet meer met zekerheid te zeggen. Bij EetLokaal Likkepot is het niet anders.
Samen met medebegeleidster Helene van Zutphen moet Ellen Ammerlaan, die - weliswaar met onderbrekingen - vanaf het begin bij de Likkepot-activiteiten is betrokken en er nu leiding aan geeft, in elk geval diep in het geheugen graven. Het is ooit begonnen met snert maken en verkopen. Van daaruit is het geleidelijk gegroeid. Maar wanneer precies... Het gastenboek brengt uiteindelijk enig uitsluitsel. De oudste bijdragen dateren uit 1995. En dus zal EetLokaal Likkepot wel ergens uit die tijd stammen.
Likkepot: een werkvorm 
Het EetLokaal Likkepot is in eerste instantie niet begonnen en bedoeld als een opleidingsplaats voor functies in de horeca, al worden er zo nu en dan wel uitstapjes en excursies in die richting gemaakt (instellingskeukens; catering; et cetera). Toch is het natuurlijk wel mooi meegenomen dat door de jaren heen al verschillende leerlingen de weg naar een werkplek in de horeca gevonden hebben en een diploma horeca-assistent hebben gehaald. Ook nu weet een van de kokende leerlingen al heel zeker, dat daar zijn toekomst zal liggen. Reden genoeg voor de begeleidsters van Likkepot om zelf weer in de schoolbanken te duiken voor een cursus 'Werken in de keuken', die voor hun leerlingen de weg opent naar een SVH-certificaat.
EetLokaal Likkepot is voor acht leerlingen van de eigen en van samenwerkende scholen veelmeer een bijzondere werkvorm, die telkens een vrijdag lang duurt. Een werkvorm waaraan en waarbinnen die leerlingen een veelheid van zaken kunnen leren. Zaken natuurlijk die te maken hebben met de techniek van het koken of met het runnen van een eetgelegenheid. Maar op de eerste plaats gaat het er toch vooral om leerlingen te laten snuffelen aan hun eigen (on)mogelijkheden. Mogelijkheden die te vangen zijn in termen als: samenwerken, incasseren en weerbaarheid, het benaderen van en het omgaan met (vreemde) mensen. Kortom, het hele scala aan sociale vaardigheden.
Vrijdag: Likkepot-dag
Ook al is EetLokaal Likkepot dan eerst en vooral een werkvorm, toch ademt de hele entourage op vrijdag: horeca. Rond het middaguur zullen er gasten komen van binnen of van buiten de school om te eten: directie of docenten; een klas uit de eigen of van een andere school; mensen van een geïnteresseerd bedrijf; en aan het einde van het schooljaar de eigen ouders van de Likkepotters. Gasten die smakelijke etenswaar voor hun geld zullen willen, want ook in Eetlokaal Likkepot wordt afgerekend.
Een Likkepot-dag begint om 9.00 uur. Gestoken in bedrijfskleding kijken de acht leerlingen en hun begeleidsters tijdens een werkbespreking vooruit. Wie zullen vandaag te gast zijn? Wat staat er op het menu? Welke ingrediënten zijn nodig en wat valt daarover te weten? En welke materialen zullen we voor het bereiden allemaal nodig hebben? Dit keer is het Surinaamse roti met ijs toe, maar het menu is telkens anders, zodat er in de loop van het jaar ook een veelheid aan keukentechnieken en bereidingswijzen aan bod komt. Daarna begint de metamorfose van een gewoon praktijklokaal koken in het EetLokaal Likkepot. Met kamerschermen worden de keuken en het restaurant van elkaar gescheiden.
Kookploeg
Ondersteund door stappenkaarten met daarop alles wat nodig is, waar op te letten is (hygiëne!) en wat in welke volgorde te doen valt, begint in de 'keuken' de kookploeg (vier leerlingen en een begeleidster) met de voorbereiding van het eigenlijke koken. Groenten schoonmaken en snijden. Een marinade voor het vlees bereiden. Een kruidenmengsel laten wellen. En daarna kunnen de gaspitten en inductieplaten aan... Een zekere spanning wordt voelbaar: Zal het gekozen gerecht lukken en zullen de gasten het straks echt lekker vinden?
Serveergroep
Aan de ander kant van de schermen maakt de even grote serveergroep en eveneens ondersteund door stappenkaarten ondertussen het 'restaurant' klaar. Tafels worden op de juiste plaats gezet, voorzien van fleurige bij elkaar passende kleden en volgens de regels van de kunst gedekt voor maximaal zestien gasten. Een bloemetje op tafel en kussens op de stoelen. Een professioneel reclamebord in de gang om de gasten kleurig welkom te heten en het menu aan te prijzen... En ook hier groeit een zekere spanning: Staat alles zoals het hoort? Hoe zullen de vreemde gasten zijn? En zal het serveren lukken? Want als je moeite hebt met je motoriek...
Schoonmakers
Zijn de gasten na het eten weer vertrokken, dan rest het schoonmaken en opruimen van zowel de 'keuken' als het 'restaurant'. De kas wordt opgemaakt. Samen kijken in het gastenboek om te zien wat de meestal enthousiaste bezoekers geschreven hebben. Gewoon: "Het eten was heerlijk en de bediening uitstekend!" Of iets bijzonders zoals: "Deze keuken verdient !" of "Hebben jullie al folders laten drukken dan komt de HELE BUURT eten!" En tot slot in elk geval ook even met elkaar napraten over wat goed ging en wat minder. Rond 15.00 uur is EetLokaal Likkepot dan weer een week lang gewoon een praktijklokaal koken.
Scherven brengen geluk
EetLokaal Likkepot is met dat alles een bijzondere werkvorm waar leerlingen veel meer leren dan alleen maar koken en bedienen. Dat wil niet zeggen dat alles altijd heel gladjes van een leien dakje gaat. Aan het enthousiasme van begeleidsters Ellen en Helene zal het echter niet liggen. En ook niet aan de inzet van de leerlingen. Al zijn er natuurlijk wel leerlingen, die aan het Likkepot-traject beginnen en na een poosje afhaken. En natuurlijk zijn er ook momenten waarop een keer minder goed gaat of waarop er iets van de moeizaam en spaarzaam vergaarde en gekregen benodigdheden sneuvelt. Maar gelukkig is iedereen er dan wel overtuigd dat scherven doorgaans geluk brengen.
Meer informatie
Ellen Ammerlaan, Mytylschool Utrecht
Telefoon 030- 2 529 393 /
